S E C R E T A R I A T (CZ.II)



“He was the only honest thing in this country at the time.
This huge magnificent animal who wasn’t tied up in scandal,
wasn’t tied up in money,
he just ran because he loved running.” *

                  (George Plimpton o Secretariacie w ESPN Classic’s SportsCentury series) 
 

                                                         (foto.www.spileta.com)

Secretariat gwałtownie wystrzelił z bramki. Był zdecydowany przeprowadzić swój własny plan i zastosować taktykę inną niż w Derbach i Preakness, chciał szybko objąć prowadzenie. To znów był pojedynek pomiędzy nim a Shamem. Oba konie narzuciły mordercze tempo, wyprzedzając inne o 10 długości. Wydawało się, że na torze jest tylko Sham i Secretariat. Wtedy Secretariat wykonał „najwspanialszy zryw”, jaki kiedykolwiek widziano w historii wyścigów „Triple Crown,” i Sham zniknął w połowie drogi (ostatecznie skończył ostatni i nigdy więcej się już nie ścigał). Ron Turcotte nie popędzał konia, tylko nim sterował. Wyczuł, że koń chciał być wolny, pozwolił mu więc „zmieniać biegi” i rozegrać swój własny wyścig.
A Secretariat biegł z mocą lokomotywy, przyspieszając na zakrętach, jak było to w jego zwyczaju. Widzowie byli świadkami największego pokazu szybkości i wytrzymałości, jaki kiedykolwiek widziały amerykańskie wyścigi i jednego z najwspanialszych biegów, jakie oglądał świat.

                                                (foto.fanymanson.blogspot.com)

Jeden z najbardziej znanych spikerów – Chik Anderson, komentował: „...Secretariat pędzi jak ogień!...Biegnie jak wspaniała maszyna...Secretariat [prowadzi] o 12, Secretariat o 14 długości na zakręcie. Sham spada do tyłu... Seretariat zostaje sam!... Jest prawie o 1/16 mili przed resztą koni!...Secretariat prowadzi w tej stawce o 18 długości... Secretariat rozpoczął prowadzenie o 22 długości! Zamierza być zwycięzcą Triple Crown!...” Turcotte nie zachowywał sił konia na inny dzień, „To właśnie był Ten dzień, i mądry dżokej wiedział, że koń biegł dobrze, nawet nie wykorzystując wszystkich swoich rezerw i możliwości. Wiedział, że nadszedł czas, aby Big Red pokazał światu, co naprawdę potrafi.
Całą swoją moc. Cały swój balans. Całe swoje serce. Całą swoją szybkość. Secretariat był gotowy żeby wykonać swoją pracę. A odstęp powiększał, powiększał i powiększał".

Ron Turcotte w pewnym momencie popatrzył w tył, aby zlokalizować resztę stawki. W zdumieniu zobaczył, jak konie oddalają się i stają punkcikami na horyzoncie. Jak ktoś ironicznie zauważył: „potrzebowałby teleskopu, aby je zobaczyć.” Turcotte wspominał: „Słyszałem Chica Andersona, ostatecznie musiałem odwrócić się, żeby zobaczyć, gdzie są inne konie. Wiem, że to brzmi szalenie, ale koń ZROBIŁ TO SAM -  BEZ MOJEGO UDZIAŁU". Właściwie, na torze nie było innego konia, tylko Secretariat. A kiedy Turcotte poprosił o więcej, ten Wielki Koń odpowiedział jak żaden inny. „On już nie ścigał się z innymi [końmi].
On biegł dla siebie i historii".

                                                        (foto.www.geocities.com)

„...Secretariat biegnie tu do mety...” – krzyczał Anderson – „Nieprawdopodobne, zdumiewające przedstawienie! Zdobył metę pierwszy...” „I wtedy było po wszystkim. Moment zatrzymania.
Co nam pozostało z tych szybkich spojrzeń – oślepiające tempo, ogromna galopująca maszyna, eksplozja przyspieszenia, wciąż powiększający się odstęp, ciemniejąca maść [konia], wznoszący się kurz, nieruchomo siedzący dżokej, samotny koń – i jeden długo trwający moment zastygły w pamięci. 
Belmont Stakes:  http://www.youtube.com/watch?v=xoFquax2F-k&NR=1

Czego byliśmy świadkami. Charyzmy czempiona. Uczucia. Emocji. Przeszywających dreszczy. Momentu wielkości.” Secretariat zwyciężył o 31 długości! To spowodowało, że kamera miała trudności z objęciem całości obrazu. Czasem – 2: 24 ustanowił rekord świata! Pobił rekord toru i rekord „stakes” – ustanowiony czasem 2: 26 i 3/5 w 1957 roku, przez Gallant Mana, oraz pobił amerykański rekord „dirt” – ustanowiony czasem 2: 26 i 1/5 przez Going Abroad, na Aquedukcie w 1964 roku. Nawet trener Lucien Laurin nie mógł uwierzyć w to, co widział, mówił, że to niemożliwe, aby biec tak szybko.

                                                   (foto.www.championsgallery.com)

Przed Belmont Stakes, dwóch ludzi wątpiło w wielkość Secretariata. Jednym był pisarz Daily Racing Form Charles Hatton. Widział on wszystkie największe konie w ciągu 50 lat, ale nie mógł uwierzyć w to, czego był świadkiem: „...Jedynym odnośnikiem perfekcji dla Secretariata jest on sam” – napisał.
Drugim natomiast był Kent Hollingsworth z The Blood-Horse Magazine: „Dokładnie 2: 24. Nie wierzę w to. Niemożliwe. Ale to widziałem. Nie mogę oddychać. On wygrał z przewagą 1/16 mili. Widziałem to.
Muszę w to uwierzyć.” Secretariat biegł najszybszy Belmont w historii i być może najszybsze półtorej mili na świecie, drugi najszybszy czas w Belmont Stakes jest cale 2  i 3/5 sekundy wolniejszy. Jego zwycięstwo o 31 długości, było najbardziej dramatycznym wydarzeniem w historii wyścigów i w historii sportu.
„I am absolute awe of him (jestem w pełnym podziwie dla niego)” – po tym biegu przyznała Penny Chenery. Zaś Pete Axthelm powiedział: „Myślałem, że najwspanialszą rzeczą jaką widziałem to była walka Ali-Frazier’a w Madison Square Garden. TO było jeszcze lepsze".

                                     
                                                           (foto.cubanology.com)

Big Red był pierwszym zwycięzcą „Trzech Koron” od 25 lat. "Statystycznie wyczyn ten był trudniejszy do osiągnięcia niż w 1948 roku. Citation był jednym z 5 800 źrebaków, zarejestrowanych przez American Jockey Club w 1945 roku, Secretariat zaś, był jednym z 24 367 źrebaków zarejestrowanych w 1970 roku". Gdyby uznano nieoficjalny czas w Preakness Stakes, można by powiedzieć, że Secretariat ustanowił nowy szybkościowy rekord w każdym wyścigu „Triple Crown” i byłby, a właściwie jest, jedynym koniem, który to osiągnął.
Po tym wyścigu, 11 czerwca wizerunek Secretariata ozdobił okładki najważniejszych pism, takich jak: Time, Newswek i Sports Illustrated, co zdarzyło się po raz pierwszy, i jak dotąd, ostatni. Super Red dostał też nowe tytuły – superhorse i superstar. Nie było sławniejszego od niego sportowca, schwytał wyobraźnię i uwielbienie ludzi. Jego wartość wzrosła do 6 milionów dolarów. „Superkoń wart był swojej wagi w złocie".

                                                                 (foto.community.foxsport.com)

Po Belmont Secretariata przetransportowano do Chicago, gdzie 30 VI łatwo wygrał Arlington Invitational (1 i 1/8 mili) z czasem 1: 47, o 1/5 sekundy gorszym od rekordu Damascusa. Turcotte powiedział:
„Jeśli tylko pozwoliłbym mu biec...mógłby być inny rekord.” Burmistrz Chicago uhonorował Super Reda, ogłaszając 30 VI Dniem Seretariata. W następnym roku w Arlington wprowadzono Secretariat Handicap, później Stakes.
Arlington Invitational: http://www.youtube.com/watch?v=7WSM8xYrqak&NR=1

Następnie Big Red zaszokował wszystkich przegrywając the Whitney Stakes w Saratodze. Za tę porażkę wielu obwiniało Turcotte, ale później wyszło na jaw, ze koń biegł z gorączką spowodowaną przez wirus. Ciekawostką jest, że Saratogę nazywa się „Cmentarzem Czempionow,” ponieważ wiele sławnych koni przegrało właśnie tutaj.
 15 września, w inauguracyjnym Marlboro Cup Invitational Handicap w Belmont, Secretariat ustanowił rekord świata – 1: 45 i 2/5 dla 1 i 1/8 mili, wygrywając ze starszymi utytułowanymi końmi, takimi jak: Riva Ridge, Onion, Cougar II, Kennedy Road. Był to wspaniały, niezapomniany bieg, w którym Secretariat zademonstrował swoje wielkie serce do wyścigów.
Marlboro Cup:  http://www.youtube.com/watch?v=huOmZH3G-Dc&feature=related

Następnie, z powodu błotnistego toru, przegrał 1 i ½ milowy the Woodward Stakes (wtedy jeszcze w Belmont Park). Była to jego trzecia porażka w wyścigach typu “stakes.” Przegrane Secretariata fani tłumaczyli łagodzącymi okolicznościami: ropień w czasie the Wood Memorial; gorączka w the Whitney, pomimo której trener pozwolił mu biec; niedostateczny trening przed the Woodward.

8 X był dniem debiutu Secretariata na trawie. Wziął udział w 1 i ½ milowym Man o’ War Stakes w Belmont Park. Ze względu na długość i ostre zakręty, wyścig ten jest prawdziwym testem na wytrzymałość. Secretariat wygrał bieg o 5 długości w rekordowym czasie 2: 24 i 4/5.
Man O'War Stakes:  http://www.youtube.com/watch?v=KNHJkz5K6uk&NR=1

Rekord ten pozostaje wciąż nie pobity. W czasie wyścigu dżokej ani razu nie musiał użyć bata.
Ron Turcotte skomentował: „Niektórzy ludzie mogą mi nie uwierzyć, ale ja zawsze uważałem, że on był lepszym koniem na trawie niż na piachu.” Super Red udowodnił, że jest niepokonany na każdym dystansie i na każdej nawierzchni, że jest prawdziwym Królem Toru.
 
                                                       (foto.geocities.com)

Finałowym wyścigiem Secretariata był Canadian International Championship Stakes na torze wyścigowym w Woodbine w Toronto. Tak jak wcześniej w Marlboro Cup, również tu miał się zmierzyć ze starszymi końmi. Ponieważ Turcotte byl na 5 dni zawieszony, w jego zastępstwie pojechał Eddie Maple, i to on, 28 X powiódł Secretariata do zwycięstwa. Te 1 i 1/8 mili koń wygrał o imponujące 6 i ½ długości. „W przeciwieństwie do ludzi, konie wyścigowe nie biegają dla reklamy, dla pieniędzy, czy dla sławy. One biegają, ponieważ po prostu kochają biegać”. 

Canadian Internacional:  http://www.youtube.com/watch?v=J1xW9YqPKS8&feature=related

Po ostatnim występie Secretariata, Penny Chenery powiedziała o nim: „Secretariat kocha biegać i to musi być przekazane światu. To jest pełen życia sport, ekscytujący sport. To nie jest eksploatacja koni.
Są konie jak Secretariat, które są zdrowe i zdolne, i myślą, że bieganie jest ekscytujące. On wie, kiedy wygrywa. On wie, kiedy ludzie go zauważają...”

                   
      (championsgallery.com)    (bridlepath.worldpres.com)      (equineproject.com)

Big Red  zakończył karierę mając na koncie 16 zwycięstw w 21 startach (tylko raz był na po za płatnym /czwartym/ miejscem, podczas swojego debiutu). Secretariat został nazwany Czempionem Trzyletnich Koni i ponownie wybrany Koniem Roku. Jego imponujące biegi na trawie, przeciw starszym koniom (Man o’ War Stakes, Canadian International) zarobiły dla niego tytuł „Outstanding Male Turf Horse”. W całej swej karierze zarobił $1 316.808. Big Red był powszechnie uwielbianym koniem, stał się narodowym bohaterem. Jak ktoś zauważył: „dał ludziom pokój umysłu...nadzieję i okno do ucieczki,
” był wręcz odpowiedzią na ich modły. Mówiono, że mógłby nawet ubiegać się o urząd prezydenta, i który z całą pewnością by otrzymał. Tak jak Man o’ War, Secretariat zakończył karierę trzylatkiem. Było to wynikiem porozumienia rodziny Chenerych z hodowcami. Po śmierci Christophera w styczniu 1973 roku, aby spłacić potężne podatki spadkowe, rodzina zadecydowała o sprzedaży Secretariata. Cena była wówczas rekordowa – $6.08 mln. Ta decyzja pozbawiła fanów Big Reda okazji zobaczenia jak współzawodniczy w handikapowych wyścigach, pod cięższymi wagami, także na cięższych torach Zachodu. Również jego właścicielka Penny pragnęła, aby biegał tak długo jak tylko by mógł i chciał. 6 XI na Aquedukcie.

                                                   (foto.www.biography.com) 

Złoty Koń pożegnał się z publicznością i wyścigami. Od 1974 roku Secretariat odpoczywał w posiadłości Setha Hancocka w Claiborne Farm, niedaleko Paris w Kentucky. Tam rozpoczął nową karierę jako reproduktor. Źrebak z pierwszego „zbioru” Secretariata został sprzedany z ówczesnym rekordem - $1.5 mln. Secretariat był ojcem 653 źrebaków, 57 z nich było zwycięzcami wyścigów typu „stakes,” włączając Koni Roku i podwójnych klasycznych zwycięzców. Najbardziej znana jest jego córka Lady’s Secret. Wygrała ona the Whtney Stakes, jako pierwsza klacz od 1948 roku, oraz Breeders’ Cup Distaff. W 1986 roku została wybrana Koniem Roku. Wśród sławnych synów Secretariata wyróznia się Risen Star, zwycięzca Preakness i Belmont Stakes z 1988 roku; oraz General Assembly, który wygrał w 1979 roku Travers Stakes w Saratodze, podczas którego ustanowił, wciąż istniejący rekord – 2.00 (Andrew Beyer w tym biegu przydzielił mu jedną z najwyższych liczb szybkości). Innym sławnym synem jest Kingston Rule, zwycięzca Melbourne Cup z 1990 roku, nadal rekordzista.

                                                      (foto.www.spileta.com)

Jednak największy swój znak Secretariat pozostawił jako ojciec matek. Z jego córek wywodziły się znakomite konie wyścigowe. Jego sławni wnukowie ze strony córek to: Storm Cat (od córki Terlingue) – jeden z największych reproduktorów; A.P. Indy (od córki Weekend Surprise, jego ojcem był Seattle Slew) – zwycięzca Santa Anita Derby, Belmont Stakes i Breeders’ Cup Classic, oraz Koń Roku w 1992.
Jest ojcem Rags to Riches, zwyciężczyni Belmont Stakes z 2007 roku, pierwszej klaczy, która wygrała ten wyścig od 1905; Summer Squall (również przez Weekend Surprise); Gone West (od córki Secrettame, jego ojcem był Mr. Prospector); Secreto (od Betty’s Secret); Chief’s Crown (od córki Six Crowns);
Dehere (pod Sister Dot). Krew Secretariata płynie też w wielu innych wybitnych koniach, włączając zwycięzcę KY Derby i Preakness Stakes z 2004 roku – Smarty Jonesa. Uznając wybitność wspaniałych wnuków Secretariata, synów jego córek, w 1992 roku przyznano mu tytuł „Outstanding Broodmare Sire.
”Secretariat nie został uznany za wielkiego reproduktora, ponieważ nie pozostawił po sobie biegacza, o takich zdolnościach, jakie sam posiadał. Nie byłoby to możliwe, zauważając jak wysoko została podniesiona poprzeczka i raczej bezsensownie tego oczekiwano. „Jeden był tylko Secretariat,” jak się do dziś mówi. Oceniając obiektywnie, powinno się przyznać, że był wybitnym reproduktorem. Nawet po zakończeniu kariery wyścigowej Big Red był ukochaną postacią przez fanów, i nie tylko fanów, wyścigów, którzy przybywali do Claiborne Farm, aby go zobaczyć. Koń jeszcze za życia stał się legendą. Do zdjęć przybierał królewska pozę, prezentował się godnie i dostojnie, pokazywał „jak wygląda wielkość".

Secretariat : http://www.youtube.com/watch?v=k-KvaeuIIsw&NR=1

Jesienią 1989 roku, w wieku 19 lat Secretariat został dotknięty przez laminitis, bolesną i najczęściej nieuleczalną chorobę kopyta. Po jakimś czasie wystąpiły komplikacje. Nie udało się go wyleczyć. 4 X o godzinie 11. 45 Wielki Koń został poddany eutanazji.  Pochowano go w Claiborne Farm. W programie ESPN zapytano Penny Chenery Tweedy, dlaczego uważa Secretariata za standard, do którego porównuje się inne konie. Odpowiedziała: „...on miał charyzmę, miał sex-appeal, wiem, że mamy tendencję do personalizowania zwierząt, które kochamy, ale ja myślę, ze on przez cały czas próbował dać z siebie wszystko to co najlepsze".

                                                        (foto.findadrawe.com)

Przed pochówkiem zbadano serce Secretariata. Okazało się, że było największym, jakie kiedykolwiek znaleziono w wyścigowym koniu, ważyło ok. 21 funtów. Jak powiedział doktor Thomas Świerczek: „Wszyscy byliśmy zaszokowani. Widziałem i robiłem tysiące autopsji koni, i nigdy nie widziałem czegoś podobnego. Serce przeciętnego konia waży ok. 9 funtów. To, było dwa razy większe od przeciętnego rozmiaru... I nie było patologicznie powiększone. Wszystkie komory i zastawki były normalne. Było po prostu większe. Myślę, że to nam mówi, dlaczego on był zdolny zrobić to, co zrobił". Lekarze wysunęli hipotezę, że „X-factor,” który prowadzi do powiększenia rozmiaru serca, jest przekazywany w linii żeńskiej, przez matkę nawet, jeśli otrzymała go od ojca. To wyjaśnia, dlaczego Secretariat był świetnym ojcem matek (broodmare sire). Przekazywał gen X klaczom, a one swoim źrebakom. Big Red miał „serce warte swojej wagi w złocie.”

                                        Kentucky Horse Park (foto.www.freerepublic.com)

Secretariata uczczono różnymi honorami. Już w 1974 roku został wprowadzony do National Museum of Racing and Hall of Fame. Statua Super Reda stanęła w Parku Koni w Kentucky, oraz na padoku w Belmont Park. „Secretariat  należy do historii, do legendy wyścigów, i do ludzi,” powiedział w Belmont, przy jej odsłonięciu, wybitny właściciel i hodowca koni wyścigowych, Paul Mellon. W telewizji sportowej ESPN uszeregowano Secretariata na 35 miejscu na liście – 100 Najwybitniejszych Lekkoatletów XX wieku, jako pierwszego z trzech nie ludzi. A w 2005 roku umieszczono go również na liście „Największych sportowych osiągnięć” indywidualnych lekkoatletów. Był jedynym nie człowiekiem na tej liście.

                                      Padok Belmont Park (foto.www.secondrunning.com)

Jego bieg w Belmont uszeregowano na miejscu drugim. Przez magazyn Sports Illustrated został nazwany Największym Lekkoatletą i zajął drugie miejsce. Magazyn Time włączył go do grona dziesięciu najbardziej wpływowych sportowców XX wieku. Magazyn The Blood-Horse uszeregował Secretariata na miejscu drugim na liście – 100 Najwybitniejszych Koni Wyścigowych XX wieku, za Man o’ Warem. Jednak wiele osób nie zgodziło się z tą decyzją. Porównano wyścigi obu koni, uwzględniając pogodę, stan toru, dźwigany ciężar, strategię dżokejów, właścicieli i trenerów, czas w roku, poziom zawodów, urządzenia i sprzęt, uwagę mediów i inne czynniki. Przede wszystkim skupiono się na Belmont Stakes, jako maksymalnym teście wytrzymałości w tym kraju. 

Secretariat:  http://www.youtube.com/watch?v=8RYBAP6xBcY&feature=related

Z doświadczeń i wyliczeń wynika, że gdyby obydwa konie stanęły do pojedynku, Secretariat powinien pokonać Man o’ Wara. Zauważono też, że Big Red przewyższał Man o’ Wara w szybkości, przeciętna szybkość Secretariata wynosila 37.8 mph, Man o’ Wara zaś 36.9 mph. Bill Nack, ekspert i doradca w przygotowaniu listy magazynu The Blood-Horse, zapytany dlaczego Secretariat zajął miejsce drugie, odpowiedział: „ ... jeden z wybierających postawił Secretarata na czternastej pozycji na liście. Nie wiem czyj był ten szczególny głos...indywidualne głosowanie w tej komisji było tajne...ale to był idiotyczny osąd, który powinien być od ręki unieważniony. Gdybym wiedział, który głosujący zrobił taką rzecz, postawiłbym Man o’ Wara na czternastym miejscu, żeby zrównoważyć ten pomylony [głos].
To wyrównałoby szanse w grupie kandydatów. Mamy tu konia, który złamał trzy rekordy toru w trzech wyścigach Triple Crown, włączając kontrowersyjny pomiar czasu w Preakness, dwa z tych rekordów (Derby i Belmont) wciąż istnieją; którego zwycięstwo w Belmont Stakes o 31-długości, w którym zarobił liczbę Beyera 137, jest jednomyślnie uważane za największe przedstawienie konia wyścigowego w historii; a tu znalazł się wyborca, który przygotował listę sugerując, że Secretariat powinien skończyć ostatni, za trzynastoma końmi, na liście, przedstawiającą grupę pierwszych 14 koni. To wypaczyło głosowanie i splamiło listę.” Pomijając te spory o pierwszeństwo, bez żadnych wątpliwości można stwierdzić, że „jeśli Man o’ War ustanowił standard dla amerykańskich koni wyścigowych pierwszej połowy XX wieku, Secretariat ustanowił ten standard dla drugiej połowy XX wieku.” Najlepiej wyraził to autor Timothy Capps w swojej książce „Secretariat”: „Wymarzony ideał byłby taki, że dwa [konie] razem zdobyłyby finiszową linię, dwóch potężnych gladiatorów wytężających siły, żeby wygrać wyścig życia. Na ostatniej prostej biegu w historii wyścigów, biegną razem, koń obok konia, wymieniając się prowadzeniem z każdym wysunięciem swoich głów. Secretariat, teraz Man o’ War, teraz Secretariat, teraz  Man o’ War, i kiedy osiągają metę w tym wyścigu wyścigów, zwycięzcą jest kasztanowy syn ...” 

Secretariat:  http://www.youtube.com/watch?v=g0o19eUFfe0&NR=1

Imię Secretariat, do dzisiaj pozostaje pierwszym imieniem, wśród koni wyścigowych, jakie przychodzi każdemu na myśl. Jak powiedziała Penny Chenery: „Zapytajcie kogokolwiek na ulicy o jedno imię w historii wyścigów konnych, a każdy zawsze odpowie Secretariat. On jest ostatecznym sprawdzianem pomiędzy wyścigami i amerykańską publicznością.” Secretariat przywołuje na myśl: siłę i pasję, triumf i wielkość. Był supergwiazdą, bohaterem tamtych czasów. „Ten koń, który znaczył tak dużo dla tak wielu, będzie wciąż przekazywał, tak jak za życia, aurę nieopisanego wdzięku i poczucie wypełnionego przeznaczenia.” „Był naprawdę symbolem wszystkiego tego, co było dobre w amerykańskich, i nie tylko, wyścigach.” Secretariata można określić jako fenomen. Miał serce i wolę, żeby walczyć i zwyciężać. W Belmont Stakes, bez zachęty dżokeja, samodzielnie rozegrał wyścig i nadał takie tempo, któremu, nie sprostał, nawet dysponujący ogromną wytrzymałością świetny Sham. Tylko w tym jednym wyścigu, koń stał się supergwiazdą. Można by się zastanawiać, co ten Ósmy Cud Świata mógłby zrobić, gdyby naprawdę został poproszony przez Rona Turcotte o większy wysiłek. Wielu uznaje Secretariata za najwybitniejszego konia wszech czasów. Na wyścigi przyciągał tłumy jak „żywy, oddychający magnes". Ustanowił nowe rekordy, niektóre zachowane do dziś. Był niepowtarzalny, był wręcz „wybrykiem natury”, z jego wielkim sercem, zdolnościami, oraz chęcią, żeby biec szybciej niż wiatr. Jeśli wyliczenie szybkości rozwijałoby się w tamtych dniach, Andrew Beyer przyznał, że Big Red powinien otrzymać liczbę 139, jedną z najwyższych, jakie kiedykolwiek przyznano.

Być może Secretariat, to największy koń wyścigowy, jaki kiedykolwiek żył, czy kiedykolwiek żyć będzie. Jak powiedział jego trener Lucien Laurin: „Właściwie to on nie był najwspanialszym koniem, jakiego kiedykolwiek miałem. On był najwspanialszym koniem, jakiego kiedykolwiek ktokolwiek miał.”    „Secretariat należy do historii, do legendy wyścigów, i do ludzi...” 



„On był jedyną uczciwą rzeczą w tym kraju, w tym czasie.
Ten wielki wspaniały koń, który nie był zamieszany w skandal,
nie był zamieszany w pieniądze,
biegał, ponieważ kochał biegać”. *

                      (George Plimpton o Secretariacie w ESPN Classic’s SportsCentury series)

Epilog:  http://www.youtube.com/watch?v=m6lr0v4zaWU&feature=related


Tłumaczenie i opacowanie tekstu Katarzyna Gaworek
Opracowanie graficzne Nova Racing



BIBLIOGRAFIA
Thoroughbred Champions.
Top 100 Racehorses of the 20th Century
The Blood-Horse,
Inc. Lexington, Kentucky, 1999 Str. 14-17  
Racing Through the Century The Story of Thoroughbred Racing in America
By Mary Simon Bowtie Press Irvine, California, 2002 Str. 222-225
Secretariat: http://en.wikipedia.org/wiki/Secretariat_(racehorse)
Oficjalna Strona Secretariata: www.secretariat.com
Secretariat remains No.1 name in racing: http://espn.go.com/classic/biography/s/Secretariat.html
Secretariat: http://www.spiletta.com/UTHOF/secretariat.html
The Wow Horse: http://www.geocities.com/firey_fantasy/racehorses/secretariat.html
Secretariat the Greatest Thoroughbred in History: http://www.angelfire.com/jazz/nutbush/
Secretariat, Heart of Gold http://equinenet.org/heroes/sec.html